Robert Carlyle, 14 Nisan 1961 tarihinde Maryhill, Glasgow, İskoçya'da dünyaya gelmiştir. Annesi Elizabeth bir otobüs şirketi çalışanı, babası Joseph ise bir boyacı ve dekoratördü. Dört yaşındayken annesinin aileyi terk etmesi üzerine babası tarafından tek başına büyütülen Carlyle, zorlu bir çocukluk geçirdi. 16 yaşında okulu bırakarak babası gibi boyacı olarak çalışmaya başladı. Ancak 21 yaşına geldiğinde Arthur Miller'ın "Cadı Kazanı" (The Crucible) oyununu okumasıyla oyunculuğa olan ilgisi ateşlendi ve Glasgow Sanat Merkezi'nde dersler almaya başladı. Eğitimini prestijli Kraliyet İskoç Müzik ve Drama Akademisi'nde (RSAMD) tamamlayarak profesyonel oyunculuk dünyasına adım attı ve 1991 yılında kendi tiyatro kumpanyası Raindog'u kurdu. Televizyondaki kariyerine 1990'ların başında "Taggart" ve "Cracker" gibi popüler İngiliz dizilerindeki dikkat çeken konuk oyuncu rolleriyle başlayan aktör, Ken Loach'un yönettiği "Riff-Raff" (1991) filmiyle sinemaya güçlü bir giriş yaptı. Ancak onu uluslararası alanda büyük bir şöhrete kavuşturan ve kariyerinin en ikonik rollerinden biri haline gelen yapım, Danny Boyle'un yönettiği kült klasik "Trainspotting" (1996) filminde canlandırdığı şiddet eğilimli ve öngörülemez Francis Begbie karakteri oldu. Bu unutulmaz performansının hemen ardından, ekonomik zorluklar çeken ve striptizci olmaya karar veren bir grup çelik işçisini konu alan "Anadan Doğma" (The Full Monty) (1997) filmindeki Gaz rolüyle BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü kazanarak başarısını taçlandırdı. 1990'ların sonu ve 2000'li yıllarda Hollywood'un aranan isimlerinden biri haline gelen Carlyle; James Bond serisinden "Dünya Yetmez" (The World Is Not Enough) (1999) filminde acıyı hissetmeyen kötü adam Renard'a, "Angela'nın Külleri" (Angela's Ashes) (1999) filminde alkolik baba Malachy McCourt'a ve "Sahil" (The Beach) (2000) filminde Daffy karakterlerine hayat verdi. Aynı zamanda kıyamet sonrası korku evrenine de adım atarak "28 Hafta Sonra" (28 Weeks Later) (2007) filminde Don karakterini canlandırdı ve serinin gerilimli atmosferine büyük bir derinlik kattı. Sinema projelerinin yanı sıra televizyon dünyasında da oldukça güçlü ve uzun soluklu işlere imza atan Carlyle, bilimkurgu serisi "Stargate Universe"te (2009-2011) zeki ama manipülatif Dr. Nicholas Rush karakterini canlandırdı. Televizyondaki en popüler ve geniş hayran kitlelerine ulaşan rolü ise, fantastik dizi "Bir Varmış Bir Yokmuş" (Once Upon a Time) (2011-2018) dizisinde canlandırdığı kompleks, karanlık ve büyüleyici Rumpelstiltskin / Mr. Gold karakteri oldu. Yakın dönemde ise İngiliz siyasi gerilim dizisi "COBRA"da (2020-günümüz) Başbakan Robert Sutherland karakteriyle başrolde yer almaktadır. Oyunculuk kariyerinin yanı sıra kamera arkasına da geçen aktör, 2015 yapımı kara komedi filmi "The Legend of Barney Thomson" ile ilk uzun metrajlı yönetmenlik denemesini gerçekleştirmiştir. Sinema ve televizyon dünyasına yaptığı üstün katkılardan dolayı 1999 yılında Kraliçe II. Elizabeth tarafından Britanya İmparatorluk Nişanı (OBE) ile onurlandırılan Robert Carlyle, İskoçya'nın çıkardığı en yetenekli ve çok yönlü karakter oyuncularından biri olarak projelerine aktif bir şekilde devam etmektedir.